Naftalan nefti nədir?
Naftalan nefti Naftalan şəhərində çıxarılan ağır, qatı təbii neftdir. Onun əsas hissəsini naften karbohidrogenləri təşkil edir və elə buna görə də o, yanacaq kimi yox, müalicə vasitəsi kimi istifadə olunur.
Rəngi tünd qəhvəyidən qaraya qədər dəyişir, özü isə yağlı və özlüdür. Gündəlik dildə ona çox vaxt “Naftalan yağı” deyirlər. Adi neftdən fərqi ondadır ki, onda yanacaq üçün lazım olan yüngül fraksiyalar azdır, müalicəvi təsir göstərən naften birləşmələri isə çoxdur. Sanatoriyalarda tətbiq olunan Naftalan müalicəsinin əsasında məhz bu neft dayanır.
Naftalan neftinin faydaları
Naftalan neftinin faydaları arasında ən çox iltihabın və ağrının azalması, qan dövranının yaxşılaşması və dərinin bərpasına kömək göstərilir.
Həkimlər Naftalan vannalarını və aplikasiyalarını əsasən aşağıdakı hallarda təyin edir:
- Oynaq və bel ağrıları — artrit, artroz, osteoxondroz və radikulitdə. Ətraflı: oynaq xəstəlikləri.
- Dəri xəstəlikləri — psoriaz, ekzema və dermatitlərdə qaşınma və iltihab azalır. Ətraflı: psoriaz və dəri.
- Sinir ağrıları — nevrit və radikulyar ağrılarda. Ətraflı: sinir sistemi.
- Qadın və kişi sağlamlığı — xroniki iltihabların sakit dövründə.
Naftalan yağının faydaları hər insanda eyni dərəcədə özünü göstərmir: nəticə xəstəliyin növündən, mərhələsindən və kursun düzgün qurulmasından asılıdır. Buna görə müalicəni həmişə həkim təyin edir.
Naftalan neftinin ziyanı: kimlərə olmaz?
Naftalan neftinin ziyanı əsasən onu əks-göstəriş olduğu halda və ya həkimsiz istifadə edəndə ortaya çıxır. Şiş xəstəlikləri, qan xəstəlikləri, aktiv vərəm, ağır ürək çatışmazlığı və hamiləlik zamanı Naftalan tətbiq edilmir.
- kəskin iltihabi proseslər və yoluxucu xəstəliklərin kəskin dövrü
- xoş- və bədxassəli şişlər
- qan xəstəlikləri və qanaxmaya meyil
- aktiv vərəm
- ağır ürək çatışmazlığı və bəzi ürək-damar xəstəlikləri
- hamiləlik
- Naftalana fərdi dözümsüzlük
Bəzi insanlarda dəri qıcıqlanması, fərdi dözümsüzlük və ya ilk vannalardan sonra yüngül halsızlıq ola bilər. Həkim də elə buna görə vannaların sayını və müddətini tədricən artırır. Vannanın qaydalarını Naftalan vannası səhifəsində ətraflı yazmışıq.
Naftalan neftinin tərkibində nə var?
Naftalan neftinin əsas hissəsi naften karbohidrogenləridir; bundan başqa, onda aromatik karbohidrogenlər, qatranlar, naften turşuları və az miqdarda mikroelementlər var.
- Naften karbohidrogenləri — müalicəvi təsiri ən çox bunlarla əlaqələndirirlər.
- Aromatik birləşmələr və qatranlar — qara Naftalanda daha çoxdur, ağ Naftalan hazırlanarkən təmizlənir.
- Naften turşuları — dəriyə təsirdə rol oynadığı hesab olunur.
Bu neftdə benzin kimi yüngül fraksiyalar az olduğu üçün o, yanacaq kimi praktiki dəyər daşımır. Xalq arasında onu “yanmayan neft” adlandırmalarının səbəbi də budur.
Qara və ağ Naftalan arasında fərq nədir?
Qara Naftalan təbii, emal olunmamış neftdir və vannalarda işlədilir. Ağ Naftalan isə qatranlardan təmizlənmiş formadır; onu daha həssas dəri prosedurlarında istifadə edirlər.
| Qara Naftalan | Ağ Naftalan | |
|---|---|---|
| Nədir | Təbii, xam neft | Qatranlardan təmizlənmiş neft |
| Harada işlədilir | Ümumi və lokal vannalar, termal aplikasiyalar | Dəri aplikasiyaları, fototerapiya, məlhəmlər |
Məsələn, Qaşaltı Naftalan və Çinar Naftalan təmizlənmiş Naftalan ilə fototerapiya edir, Gold Naftalan & Spa Hotel isə həm təmizlənmiş, həm də termal aplikasiyalar təklif edir.
Naftalan mazı nədir və necə istifadə olunur?
Naftalan mazı (məlhəmi) təmizlənmiş Naftalan neftindən hazırlanan, dəri və oynaq nahiyələrinə lokal olaraq tətbiq edilən xarici istifadə vasitəsidir.
Əslində Naftalanın ilk sənaye məhsulu da məhz məlhəm olub. Bu gün apteklərdə Naftalan əsaslı mazlar, kremlər və şampunlar satılır. Onlar evdə yüngül simptomlar üçün işə yarayır, amma sanatoriya kursunu əvəz etmir: sanatoriyada həkim təbii Naftalan vannalarını, aplikasiyaları və fizioterapiyanı birlikdə və dozası ilə təyin edir. Naftalan tamponlarını isə yalnız həkim yazır.
Naftalan neftinin tarixi
İnsanlar Naftalan neftinin müalicəvi təsirini çoxdan bilir. XIX əsrin sonunda ondan sənaye üsulu ilə məlhəm hazırlanıb, XX əsrdə isə onun ətrafında kurort qurulub.
Ən məşhur rəvayət karvanın geridə qoyduğu xəstə dəvənin neft gölməçəsində sağalmasından bəhs edir. XIX əsrin sonlarında alman mühəndisi E. Yeger bu neftdən məlhəm istehsalına başlayır və “Naftalan” adı Avropada tanınır. Daha sonra şəhərdə ilk müalicəxanalar açılır. Tarixin davamını Naftalan şəhəri haqqında yazımızda oxuya bilərsiniz.
Sanatoriyalarda Naftalan nefti necə tətbiq olunur?
Sanatoriyada Naftalan neftini dörd yolla tətbiq edirlər: ümumi vanna, lokal vanna, aplikasiya və fizioterapiya ilə birlikdə.
- Naftalan vannası — 37–38°C-yə qədər qızdırılmış neftdə 8–10 dəqiqə; kursun əsas proseduru budur.
- Lokal vanna — məsələn, əllər və ayaqlar üçün dördkameralı vanna.
- Aplikasiya — termal, təmizlənmiş və ya Naftalan-parafin qarışığı ağrıyan nahiyəyə çəkilir.
- Kombinə prosedurlar — Naftalan ilə infraqırmızı şüa, ultrasəs və ya fototerapiya.
